Epilepsi hastası şoför direksiyon başında kriz geçirdi

Küçükçekmece’de direksiyon başında nöbet geçiren epilepsi hastası şoförün kullandığı araç, önce direğe, sonra park etmiş araca, ardından da bir iş yerinin kepengine çarptı. Yaşananlar güvenlik kameraları tarafından saniye saniye kaydedildi.

Epilepsi Nedir?

Beynimiz, bizi diğer canlılardan ayıran çok önemli özelliklere sahiptir. Beyin, hem vücuttaki hem de çevredeki değişimi ve hareketliliği algılayarak, tüm organların buna uygun olarak çalışmasını sağlamak ve buna uygun bir davranış oluşturmak üzere tüm vücudu komuta eden merkezdir. Beyin, yaklaşık 100 milyar hücreden oluşan ve bilgisayarlarla karşılaştırılamayacak karmaşık, bir o kadar da eşsiz bir işleyişe sahiptir.

İnsan beyninin tüm ayrıntıları, bilim ve teknolojideki büyük ilerlemelere rağmen, henüz tam olarak bilinememektedir. Bu nedenle, bazı beyin hastalıklarının nedenleri de tam olarak anlaşılamamıştır. Neden ortaya çıktığı tam olarak bilinemeyen beyin hastalıklarından biri de epilepsidir. Çoğunlukla aralıklı ‘nöbetler’ ya da ‘krizler’ halinde seyreden bir beyin hastalığı olan epilepsi, halk arasında ‘sara hastalığı’ adıyla da anılır.

Epilepsi nöbetleri, genellikle dakikalarla sınırlı olan geçici krizlerdir. Çoğunlukla karşılaşılan nöbet tipi, hastanın aniden kendini kaybederek yere düşmesi, tüm vücudunun kasılma ve gevşemelerle sarsılması, bazen ağzından köpük gelmesi ve bu halin birkaç dakika sonra kaybolarak hastanın gevşemesi ve ardından yavaş yavaş kendine gelmesidir. Epilepsili kişi, genellikle bir nöbet geçirdiğinin farkına varır, ancak bu kasılmalı dönemini hatırlamaz. Kendine gelmeye başladığında şaşkın bir haldedir ve kısa bir uykuya dalabilir. Bu çok sık karşılaşılan bir nöbet tipi olmakla birlikte, epilepsi nöbetlerinin başkalarının farkına varamayacağı kadar farklı tipleri de vardır. Nöbetler bölümünde daha ayrıntılı anlatılmaktadır.

Epilepsinin ortaya çıkma nedenleri tam olarak bilinememekle birlikte, nöbetlerin oluşmasını tetikleyebilen faktörler hakkında daha fazla bilgimiz bulunmaktadır.

Epilepsi nöbetinin ortaya çıkmasındaki temel bozukluk, beyin hücrelerinde bulunan elektrik yükünün aniden anormal bir şekilde boşalarak beyne yayılmasıdır. Bu bozukluğa sebep genellikle geçirilmiş bir beyin hasarı (menenjit, başın şiddetli bir biçimde çarpılarak yaralanması, beyin tümörü, geçirilmiş beyin ameliyatı veya ışın tedavisi, vb.) veya ailevi yatkınlığa bağlıdır. Tüm dünyada bulunan yaklaşık 50 milyon epilepsi hastasının neredeyse 40 milyonunda hastalığa sebep olan tam olarak bilinememektedir. Ancak, yukarıda da belirttiğimiz gibi nöbetleri tetikleyen faktörler ya da durumlar daha iyi bilinmektedir. Epilepsi nöbetleri, herhangi bir yaşta ortaya çıkabilmekle birlikte en sık çocukluk, gençlik ve yaşlılık dönemlerinde görülür.

Epilepsi her zaman kolayca teşhis edilemeyebilir, çünkü başka beyin hastalıkları ile karışabilir. Aynı şekilde, çok hafif ya da başkaları tarafından kolayca fark edilemeyen nöbetlerle seyreden epilepsi, bazı psikiyatrik hastalıklarla da karışabilir. Bununla birlikte, epilepsiye dair bilgilerimizin artması ve gelişen tıbbi tanı yöntemleri ile bugün artık epilepsi daha kolay ve doğru olarak teşhis edilebilmektedir.

Epilepsi hastalığının teşhisi ve tedavisi nöroloji uzmanı (nörolog) tarafından yapılır. Ancak, başka bir nedenle başvurduğunuz farklı bir uzman (psikiyatrist, dahiliye uzmanı, beyin cerrahı, çocuk doktoru, vb.) ya da pratisyen hekim veya aile hekimi, epilepsiden şüphelenerek sizi bir nöroloji uzmanına yönlendirebilir.

Yukarıda kısaca tanımlandığı gibi; ani bilinç kaybı, kasılma, bayılma, aniden kısa süreli bir uykuya dalma, tanımlayamadığınız bir sersemlik hissi ve/veya baş dönmesi gibi şikayetleriniz varsa, başvurduğunuz hekim her kim olursa olsun, sizin şikayetlerinizi iyice dinleyecek ve epilepsiden şüphelenmesi durumunda teşhis ve tedavi için sizi bir nöroloji uzmanına yönlendirecektir.

Bir kişi yanınızda nöbet geçirdiğinde neler yapmalısınız?

Öncelikle sakin olun, hastanın yanından ayrılmayın, yardıma ihtiyaç varsa başkasını çağırın.

  • Hastanın hareketlerini durdurmaya ve/veya engellemeye çalışmayın.
  • Hastayı güvenli bir yere yatırın.
  • Yaralayabilecek ucu sivri veya sert eşyalardan (sivri köşeler, vb.) hastayı uzaklaştırarak veya bunları hastanın yanından uzaklaştırarak hastayı koruyun.
  • Sıkı giysileri varsa giysilerini gevşetin (kravat, kemer gibi), şayet takıyorsa gözlüğünü çıkartın.
  • Sırt üstü yatar pozisyonda ise onu bir yana doğru yatırıp, tükürüğünün veya varsa kusmuğunun dışarı akmasını sağlayın. Rahat nefes alması için mümkünse ağzını ve solunum yolunu açık tutun.
  • Ağzı-dişleri kapalı ise açmaya çalışmayın.
  • Dişlerinin arası açıksa battaniyenin kenarı, ceketinizin kenarı gibi yumuşak bir maddeyi bireyin ağzının üstte kalan kısmına koyun. Tüm ağzını kapatacak şekilde olursa kusmuğu akciğerlere kaçabilir, boğulabilir. Amaç, dişlerin dili ısırmasını önlemektir.
  • Asla ağzına sert bir cisim koymayın, dişlerini kırarsınız.
  • Yumuşak madde olarak ASLA ve ASLA kendi parmaklarınızı ağzına koymayın. Nöbet sırasındaki kol ve bacaklarındaki hareketleri ÖNLEMEYE ÇALIŞMAYIN, kırık ve çıkığa neden olabilirsiniz
  • Nöbet sırasında ilaç, yemek vermeye veya su içirmeye çalışmayın,
  • Nöbetin geçmesine yönelik bir şey yapmayın. Soğan, kolonya vb. şeyler koklatmayın.
  • Epilepsi krizi olduğu anlaşılmışsa, yapay solunum veya kalp masajı yapılmasına gerek yoktur.
  • Hastanın üzerinde epilepsili birey olduğunu gösteren ve/veya neler yapılması gerektiğini açıklayan bir kart veya sağlık karnesi olup olmadığına bakın.
  • Unutmayın ki nöbet sonrasında kişi sıklıkla yorgun ve ne yaptığını bilemez haldedir. Dolayısıyla bu aşamada elinizden geldiğince sakin ve güven verici olun. Engellemeler olumsuz olabilir.
  • Ancak, açık bir pencereye veya yola doğru gitme vb. davranışlar sergileyen hastalara elle temas etmektense karşılarında etten bir duvar örerek engellemek daha doğru olur.
  • Nöbet sırasında bireyin nasıl hareketler yaptığını (başı sola döndü, sağ kolu kasıldı vb) dikkatli izleyip doktor ve hasta yakınlarına bilgi verin.
  • Nöbet bitiminde birey şaşkın ve kafa karışıklığı olabilir, hemen uyku uyuyabilir.

Ne zaman ambulansa gerek vardır?

Aşağıdaki durumlardan herhangi birisiyle karşı karşıya iseniz, ambulans çağırın:

  • Hasta suda nöbet geçirdiyse (örneğin, yüzerken)
  • Hastanın üzerinde epilepsili olduğuna dair hiçbir bilgi yoksa veya bu nöbetinin epilepsi nedeniyle geçirilip geçirilmediğini bilmiyorsanız
  • Kişi yaralanmışsa, gebeyse veya şeker hastasıysa veya bilinen başka bir hastalığı varsa
  • Nöbet süresi 5 dakikayı aşmışsa
  • İkinci nöbet, ilk nöbet bittikten sonra hiç şuuru açılmadan başlıyorsa

Egzersiz sırasında nöbet olduğunda ne yapmalıyız?

  • Oyun alanında bir epilepsi nöbetiyle karşılaşırsanız, ilk dikkat etmeniz gereken şey kişiyi yaralanmalardan korumaktır. Bu amaçla zarar verebilecek olan cisimler etraftan uzaklaştırılmalıdır.
  • Sırt üstü yatar pozisyonda ise onu bir yana doğru yatırıp, tükürüğünün veya varsa kusmuğunun dışarı akmasını sağlayın. Rahat nefes alması için mümkünse ağzını ve solunum yolunu açık tutun.
  • Ağzı-dişleri kapalı ise açmaya çalışmayın.
  • Dişlerinin arası açıksa battaniyenin kenarı, ceketinizin kenarı gibi yumuşak bir maddeyi bireyin ağzının üstte kalan kısmına koyun. Tüm ağzını kapatacak şekilde olursa kusmuğu akciğerlere kaçabilir, boğulabilir. Amaç dişlerin dili ısırmasını önlemektir.
  • Asla ağzına sert bir cisim koymayın, dişlerini kırarsınız.
  • Yumuşak madde olarak ASLA ve ASLA kendi parmaklarınızı ağzına koymayın.
  • Nöbet sırasındaki kol ve bacaklarındaki hareketleri ÖNLEMEYE ÇALIŞMAYIN, kırık ve çıkığa neden olabilirsiniz
  • Sıkılmış yumrukları açmaya çalışmayın. Kkırık ve çıkığa neden olabilirsiniz, bunun nöbet geçiren kişiye herhangi bir yararı olmaz.
  • Nöbetler genellikle 2-5 dakika sonra kendiliğinden durur.
  • Nöbet sonrasında hastaların zihinsel fonksiyonlarında, şuur, motor ve duyusal fonksiyonlarda geçici bozukluklar olabilir.
  • Nöbetten sonra hava yolu, solunum ve dolaşımın durumu kontrol edilmelidir. Kalp ve solunum durması olduğundan EMİN olduktan sonra kalp masajına başlanmalıdır. Emin değilseniz sağlık görevlisini veya ambulansı bekleyin.
  • Hasta güçlükle soluyor, nöbetler hiç durmaksızın devam ediyor ya da hasta kendi yaraladı ise ambulans çağrılmalıdır.

Acil yardım gerektiren durumlar

  • Nefes almada sorun varsa
  • Kalp masajı gerekiyorsa
  • Şuur açılmadan art arda nöbet olması
  • Alışıldık uyanma süresinden uzun süren kendine gelme varsa (nöbet sonrası hastanın kendine gelmesi genellikle 30-60 dakika olabilir)
  • Daha önce nöbet geçirmemiş bir kişide ilk epilepsi nöbetinin olması

KAYNAKLAR

www.turkepilepsi.org.tr

Muhkem Haber Medya

Güncelleme Tarihi: 09 Kasım 2021, 09:47
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER